Τι σημαίνουν «Πηγή πρωτεΐνης» και «Υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη» στη συσκευασία

«Πηγή πρωτεΐνης» σημαίνει ότι τουλάχιστον το 12% της ενέργειας του τροφίμου προέρχεται από πρωτεΐνη. «Υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη» σημαίνει τουλάχιστον 20%. Ο νόμος μετράει αναλογία: δεν λέει πόσα γραμμάρια παίρνεις στη μερίδα ούτε πόσες θερμίδες έχει το προϊόν. Τρόφιμο με 475 kcal και 27,4 g λίπος ανά 100 g μπορεί να πληροί τον όρο της «υψηλής».

Τι γράφει ακριβώς ο κανονισμός

Οι ισχυρισμοί διατροφής στην ΕΕ ρυθμίζονται από τον Κανονισμό (ΕΚ) 1924/2006. Το άρθρο 8 ορίζει ότι επιτρέπονται μόνον όσοι απαριθμούνται στο παράρτημα και είναι σύμφωνοι με τους όρους του κανονισμού. Στο ελληνικό κείμενο του παραρτήματος οι δύο ισχυρισμοί λέγονται «πηγή πρωτεϊνών» και «υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες»:

• Πηγή πρωτεϊνών: μόνον όταν τουλάχιστον το 12% της ενεργειακής αξίας του τροφίμου παρέχεται από πρωτεΐνες.
• Υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες: μόνον όταν τουλάχιστον το 20% της ενεργειακής αξίας του τροφίμου παρέχεται από πρωτεΐνες.

Και οι δύο όροι καλύπτουν «κάθε ισχυρισμό που ενδέχεται να έχει το ίδιο νόημα για τον καταναλωτή». Μια άλλη διατύπωση με το ίδιο νόημα, όπως το «high protein» στα αγγλικά, υπάγεται στους ίδιους όρους.

Υπάρχει και συγκριτικός ισχυρισμός, η «αυξημένη περιεκτικότητα»: επιτρέπεται μόνον όταν το προϊόν πληροί ήδη τον όρο της «πηγής» και η περιεκτικότητα έχει αυξηθεί τουλάχιστον κατά 30% σε σύγκριση με ένα παρόμοιο προϊόν.

Ο υπολογισμός σε ένα βήμα

Η πρωτεΐνη μετράει 4 kcal ανά γραμμάριο, σύμφωνα με τους συντελεστές μετατροπής του Κανονισμού (ΕΕ) 1169/2011 (Παράρτημα XIV). Άρα το μερίδιο της ενέργειας που δίνει η πρωτεΐνη υπολογίζεται έτσι.

% ενέργειας από πρωτεΐνη = πρωτεΐνη (g) × 4 ÷ ενέργεια (kcal) × 100

Πάρε τα δύο νούμερα από τη στήλη ανά 100 g. Επειδή είναι αναλογία, βγαίνει το ίδιο ανά 100 g και ανά μερίδα. Γρήγορος κανόνας για το ράφι: για «πηγή» η πρωτεΐνη πρέπει να είναι τουλάχιστον 0,03 × kcal και για «υψηλή» τουλάχιστον 0,05 × kcal (12% ÷ 4 = 0,03 και 20% ÷ 4 = 0,05). Σε προϊόν με 400 kcal ανά 100 g θέλεις 12 g πρωτεΐνης για «πηγή» και 20 g για «υψηλή». Σε προϊόν με 100 kcal, 3 g και 5 g.

Παραδείγματα με αριθμούς

Ένα μπισκότο με 8 g πρωτεΐνης και 450 kcal ανά 100 g: 8 × 4 ÷ 450 = 7,1%. Δεν πιάνει κανέναν ισχυρισμό. Τα παρακάτω είναι ανά 100 g, από τον κατάλογο του apaxo, σε προϊόντα με τιμές διαβασμένες από την ετικέτα. Ο υπολογισμός είναι δικός μας: δείχνει αν τα νούμερα επιτρέπουν τον ισχυρισμό, όχι τι τυπώνει η κάθε συσκευασία.

Η σοκολάτα και το στήθος κοτόπουλου πληρούν τον ίδιο νόμιμο όρο. Το ένα δίνει 30,8 g πρωτεΐνης με 475 kcal, το άλλο 23 g με 106 kcal.

Γιατί μια μπάρα «υψηλής πρωτεΐνης» μένει θερμιδική

Το 20% σημαίνει ότι έως το 80% της ενέργειας μπορεί να έρχεται από λίπος και υδατάνθρακες. Ο ισχυρισμός πρωτεΐνης δεν βάζει κανένα όριο σε θερμίδες ή λίπος. Η σοκολάτα του πίνακα περνάει το όριο με άνεση και ταυτόχρονα έχει 27,4 g λίπος ανά 100 g.

Η μπάρα Barebells των 55 g δίνει, με τα νούμερα της ετικέτας, 19,8 g πρωτεΐνης (36 × 0,55), 199 kcal (362 × 0,55) και 7,7 g λίπος (14 × 0,55). Καλή πρωτεΐνη για σνακ, με θερμίδες μικρού γεύματος. Το λίπος έχει δικό του ισχυρισμό, τα «χαμηλά λιπαρά», με όριο τα 3 g ανά 100 g για στερεά τρόφιμα. Αν η συσκευασία γράφει μόνο για πρωτεΐνη, το λίπος δεν το έχει ελέγξει κανένας ισχυρισμός· το ελέγχεις εσύ στον πίνακα.

Πώς δένει με το lean-score του apaxo

Το lean-score ξεκινά από την ίδια ποσότητα που κοιτάζει ο νόμος, το μερίδιο ενέργειας από πρωτεΐνη, και προσθέτει ποινή για το λίπος.

lean = round(100 × (0,7 × min(1, πρωτεΐνη × 4 ÷ kcal) + 0,3 × max(0, 1 − λίπος ÷ 10)))

Ένα προϊόν που πιάνει ακριβώς το 20% της «υψηλής» παίρνει από τον πρώτο όρο 100 × 0,7 × 0,20 = 14 βαθμούς. Με μηδέν λίπος προστίθενται 30 και φτάνει τους 44. Με 10 g λίπος ή περισσότερα μένει στους 14. Όλα τα προϊόντα που πιάνουν τον όρο της «υψηλής», από το 20% και πάνω, απλώνονται από 14 έως 100 στο lean-score.

Στα προϊόντα του πίνακα: η Barebells βγάζει 28 (27,8 από την πρωτεΐνη, μηδέν από το λίπος, αφού έχει 14 g), η σοκολάτα 18, οι γκοφρέτες φακής 37 (10,6 + 26,1) και το στήθος κοτόπουλου 85 (60,8 + 24,3). Για σύγκριση, οι ΑΒ Κατεψυγμένες Γαρίδες Ατλαντικού, με 22,3 g πρωτεΐνης, 0,8 g λίπος και 98 kcal ανά 100 g, βγάζουν 91.

Τι κάνεις στο ράφι

• Ο ισχυρισμός σού λέει μόνο την αναλογία. Για γραμμάρια, πήγαινε στον πίνακα ανά 100 g και στη δική σου μερίδα.
• Έλεγξε θερμίδες και λίπος: εκεί ο ισχυρισμός πρωτεΐνης δεν σε καλύπτει.
• Γρήγορος έλεγχος: kcal × 0,05. Αν η πρωτεΐνη είναι από εκεί και πάνω, το προϊόν πιάνει το 20%.
• Για σύγκριση σε μία κλίμακα, κοίτα το lean-score στον οδηγό για σνακ και μπάρες ή στον οδηγό για σκόνες πρωτεΐνης.

Για ολόκληρη τη ρουτίνα ανάγνωσης δες το πώς διαβάζεις διατροφική ετικέτα.

Σημείωση: το άρθρο είναι ενημερωτικό, δεν αποτελεί νομική ή εξατομικευμένη διατροφική συμβουλή. Για πλάνο προσαρμοσμένο σε σένα, απευθύνσου σε αδειοδοτημένο διαιτολόγο-διατροφολόγο.